Монгол Улс 2026 оны эхний долоон сард 5.1 сая тонн төмрийн хүдэр, баяжмал экспортолж, 364 сая ам.долларын орлого олсон байна. Экспортын тонн тутмын дундаж үнэ 70.6 ам.долларт хүрчээ.

Өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад төмрийн хүдэр, баяжмалын экспортын биет хэмжээ 478 мянган тонн, экспортын орлого 32 сая ам.доллароор өссөн байна.

2026 оны

• I сард 702 мянган тонн, 50 сая ам.доллар,
• II сард 587 мянган тонн, 41 сая ам.доллар,
• III сард 653 мянган тонн, 44 сая ам.доллар,
• IV сард 748 мянган тонн, 52 сая ам.доллар,
• V сард 839 мянган тонн, 60 сая ам.доллар,
• VI сард 827 мянган тонн, 60 сая ам.доллар,
• VII сард 807 мянган тонн, 57 сая ам.долларын төмрийн хүдэр, баяжмал тус тус экспортолжээ.

COMEX бирж дээр зэсийн фьючерс үнэ тонн тутамд ойролцоогоор 14.940 ам.доллар хүрч шинэ дээд үзүүлэлт (2026.08.26) тогтоосон ч энэ өсөлтөө хадгалж чадалгүй эргэн буурлаа. Пүрэв гаригт зэсийн үнэ 3 хувиар буураад байна. 2026 он гарснаас хойш COMEX-ийн зэсийн фьючерс үнэ ойролцоогоор 17 хувиар өсжээ. Тухайн биржийн агуулах дахь зэсийн нөөц 675,000 тонноос давж түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн байна. Тухайн нөөц 46 өдөр дараалан нэмэгджээ.

Энэ сард зэсийн үнэ огцом өссөн гол шалтгаан нь эцсийн хэрэглээний эрэлт нэмэгдсэнтэй бус, харин АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трампын засаг захиргаанаас зэсийн импортод ногдуулах тарифын шийдвэр гаргахыг зах зээл хүлээж байгаатай холбоотой гэж шинжээчид үзэж байна.

Энэ оны нэгдүгээр сараас АНУ боловсруулсан зэсэд 15 хувийн импортын тариф ногдуулж, харин 2028 онд тарифыг 30 хувьд хүргэхээр төлөвлөж байгааг зарласан. Цагаан ордны энэ шийдвэр хоёр сар хүлээгдэж буй. Тарифын хүлээлт нь зэсийн нөөцийг дэлхийн бусад зах зээлээс татан, АНУ-ын агуулахуудад төвлөрүүлэхэд хүргэж байгааг шинжээчид тайлбарлажээ.

Зэсийн үйлдвэрлэл талд нөхцөл байдал сайнгүй байна. Project Blue –ийн тооцоолсноор, оны эхний хагаст Индонез, Конго болон Чилид гарсан үйлдвэрлэлийн доголдлын улмаас дэлхийн зах зээл дэх зэсийн нийлүүлэлт ойролцоогоор 338,000 тонноор тасалджээ. “Хэрэв зэсийн импорт одоогийнх шиг үргэлжилбэл зах зээл дээр нийлүүлэлт хүрэлцэхгүй нөхцөлд шилжих төлөвтэй” гэж CRU-ийн зэсийн зах зээлийн ахлах шинжээч Роберт Эдвардс ярьсан байна. Зэсийн үнэ ойрын сард шинэ дээд үзүүлэлтүүд тогтооно гэсэн таамгийг Bank of China International-ийн шинжээч Амелиа Фү дэвшүүлжээ.

БНХАУ-ын муж, өөртөө засах орнуудын коксжих нүүрсний тонн тутмын дундаж үнэ 2026 оны наймдугаар сарын 27-ны байдлаар 1601 юань хүрч, тавдугаар сарын 13-ны өдөртэй харьцуулахад 29 хувь буюу 358 юаниар өссөн гэж Sxcoal сайт мэдээллээ.

Бүс нутгуудаас Ганьсу 670 юань, Шэньси 660 юань, Өвөр Монгол 619 юань, Ниншя 554 юань, Шаньси 526 юань, Хэнань 496 юань, Хэбэй 434 юаниар тус тус өссөн нь хамгийн өндөр өсөлтөд тооцогджээ.

Хятадад коксжих нүүрсний үнэ өсөхөд Шаньси мужийн Люшэньюй далд уурхайн ноцтой ослын дараа уурхайн аюулгүй үйл ажиллагааны хяналтыг тус улсад чангатгаж, зарим уурхайн олборлолтын үйл ажиллагааг зогсоож, бууруулсан нь нийлүүлэлтэд нөлөөлсөн байна. Үүнээс гадна гангийн үйлдвэрлэлийн түүхий эдийн эрэлт, коксжих нүүрсний хомстол, хомстохоос сэргийлж үйлдвэрүүд худалдан авалтыг нэмэгдүүлсэн, далайн боомтууд дахь нүүрсний нөөц багассан, олон улсын тогтворгүй байдал зэрэг хүчин зүйл үнэ өсөхөд нөлөөлсөн байна.

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан (2026.08.26)-аар "Гангийн үйлдвэрлэлийн цогцолбор байгуулах төслийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээ"-ний тухай Засгийн газрын тогтоол батлагдсан байна.

Тус үйлдвэрлэлийн цогцолбор байгуулахад санал авах урилгыг Швед, БНХАУ, БНСУ, АНУ-ын ган үйлдвэрлэл, металлургийн салбарын тэргүүлэгч 30 компанид хүргүүлснээс тав нь үнийн санал ирүүлжээ.

Тэгвэл урьдчилсан сонгон шалгаруулалтын үр дүнгээр хураангуй жагсаалтад орсон хоёр хөрөнгө оруулагчид мэдэгдэл хүргүүлж, саналыг үнэлэх Дэд ажлын хэсэг байгуулсан гэж АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням Засгийн газрын хуралдааны үеэр мэдээлсэн байна.

Хоёр дахь шатны сонгон шалгаруулалтыг ирэх 10 дугаар сард багтаан зохион байгуулахаар болсон. Мөн хөрөнгө оруулагч талд дотоодын 1 сая тонн гангийн хэрэглээг хангахаас гадна экспортод гаргах өндөр чанарын ган үйлдвэрлэх, дотоодын ААН-үүдийг ажлын байраар хангах, ажилтнуудыг сургах, мэргэшүүлэх шаардлага тавих аж.

Эх сурвалж: mongolia.gov.mn

Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр "Орано" группийн Уул уурхайн бизнесийн асуудал хариуцсан тэргүүн дэд ерөнхийлөгч Завиер Сэйнт Мартин Тиллет, "Бадрах Энержи" компанийн гүйцэтгэх захирал Коралин Прин нарыг хүлээн авч уулзсан байна.

Уулзалтаар ЭЗХ-ийн сайд Ж.Энхбаяр Монгол Улсын уул уурхайн салбарт хэрэгжиж буй хамгийн том гуравдагч хөршийн хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн нэг гэдгийг онцолсон байна. Эдийн засгийн үр өгөөжөөс гадна өндөр технологи, хүний нөөцийн чадавх, байгаль орчны хариуцлагатай менежмент болон олон улсын шилдэг туршлагыг Монгол Улсад нутагшуулах стратегийн ач холбогдолтой төсөл гэж үзэж, төлөвлөсөн хугацаанд нь амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд талуудын идэвхтэй хамтын ажиллагаа, харилцан ойлголцол, нээлттэй харилцаа чухал гэдгийг дурджээ.

“Орано" группийн Уул уурхайн бизнесийн асуудал хариуцсан тэргүүн дэд ерөнхийлөгч Завиер Сэйнт Мартин Тиллет "Зөөвч-Овоо төсөл Орано группт төдийгүй Франц улсад чухал ач холбогдолтой тул өндөр үүрэг хүлээж, сайтар анхаарч ажиллаж байна. Бадрах Энержи компани өдгөө 300 гаруй ажилтантай болж өргөжсөн. Удирдлагын түвшинд ажиллах монгол залуус Франц улсад туршилтаар ажиллаж эхэлсэн. Барилгын талбай дахь ажлууд урагштай явж байгаа тул гэрээ ёсоор 2028 онд үндсэн олборлолтоо эхлүүлэх боломжтой" гэдгийг илэрхийлжээ.

АНУ-ын Эрчим хүчний яам чухал ашигт малтмал, батарейн үйлдвэрлэл, дахин боловсруулалтын төслүүдийг дэмжих зорилгоор 500 сая ам.долларын тэтгэлэг хуваарилах болсныг өчигдөр (2026.08.20) зарласан байна.

Энэхүү шийдвэрийг АНУ-ын чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлэх, гадаадын эх үүсвэрээс хараат байдлыг бууруулах, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах үүднээс гаргажээ.

Уг тэтгэлгийг үйлдвэрлэлийн барилга угсралт, тоног төхөөрөмжийн худалдан авалт болон суурилалт, ажлын гүйцэтгэлтэй уялдуулан үе шаттай олгох аж.

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан (2026.08.19)-аар “Газрын тос боловсруулах үйлдвэр”-ийг үйлдвэрлэл, технологийн паркийн хэлбэрт шилжүүлэх шийдвэр гарч, хэрэгжилтийг хангаж ажиллах үүргийг АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням болон бусад албан тушаалтанд өгсөн байна.

Ерөнхий сайд Н.Учрал “Газрын тосны үйлдвэр”-ийн бүтээн байгуулалтын талбайд ажиллах үеэр тус үйлдвэрийн удирдлагын зүгээс үл хөдлөх, газрын татвар зэргээс шалтгаалан төсөл гацах, санхүүжилт зогсох, татварын өр төлбөр өдөр тутам нэмэгдэж байгаа зэрэг асуудлыг танилцуулсан. Тэгвэл үйлдвэрлэл, технологийн паркийн хэлбэрт шилжүүлэн хөгжүүлснээр эхний 10 жилд газрын төлбөр, эхний 5 жилд үл хөдлөх хөрөнгийн татвараас чөлөөлөгдөх аж.

Мөн дотоодын үйлдвэрлэлээс хангах боломжгүй импортын бараа материал, тоног төхөөрөмжийн гаалийн болон нэмэгдсэн өртгийн албан татварыг 4 хүртэлх жилээр сунгуулах, гадаад ажилтны ажлын байрны төлбөрөөс чөлөөлөгдөх боломж бүрдэх юм.

Үйлдвэрлэл, технологийн паркийн нэгжийн техник, технологийн түвшний үнэлгээг Хүнд аж үйлдвэрийн технологийн түвшний үнэлгээний салбар зөвлөлөөр шуурхай хэлэлцсэний дараа хөгжлийн төлөвлөгөө, ТЭЗҮ-д үнэлэлт өгөх, газрыг улсын тусгай хэрэгцээнд авах, паркийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл олгох ажлыг мөн үе шаттай, шуурхай шийдвэрлэхээр болжээ.

Эх сурвалж: mongolia.gov.mn

Монголын геологи, уул уурхайн салбарт мэргэжлийн нэгдсэн холбоо өнгөрсөн долоодугаар сард шинээр байгуулагдсан байна. Уг “Геологи, уул уурхай, эрдэс баялгийн мэргэжлийн нэгдсэн холбоо”-г байгуулах хуралд 38 мэргэжлийн холбооны, 47 төлөөлөгч оролцжээ.

Тус холбоог байгуулах үндсэн шалтгаан нь эрдэс баялгийн салбарт олон мэргэжлийн холбоо үйл ажиллагаа явуулдаг ч салбарын нийтлэг эрх ашгийг хамгаалж, байр сууриа төр засагт нэгдсэн байдлаар хүргэх боломж хязгаарлагдмал байгаа. Нэгдсэн холбоо байгуулагдсанаар мэргэжлийн нэгдсэн холбооны эрх зүйн орчныг сайжруулах, төртэй хамтран ажиллах, салбарын нийтлэг асуудалд нэгдсэн байр суурь илэрхийлэх боломжийг бий болгох юм.

Хурлын үеэр мэргэжлийн нэгдсэн холбооны Удирдах зөвлөлийн 11 гишүүнийг баталсан байна. Ингэхдээ геологи, уул уурхай, эрдэс баялгийн салбараас тус бүр гурван квоттой бүрдүүлэхийг хуралд оролцогч нар санал нэгджээ.

“Геологи, уул уурхай, эрдэс баялгийн мэргэжлийн нэгдсэн холбоо”-ны Удирдах зөвлөлийн гишүүнд

• Газрыг тос, байгалийн хийн хайгуул, олборлогчдын холбооны Д.Даваа-Очир,
• Эрдэс баялгийн эдийн засаг, менежментийн нийгэмлэгийн П.Өлзийнаран,
• Монголын Маркшейдерийн Холбооны Г.Уранбайгаль,
• Монгол нүүрс ассоциацийн Б.Бямбадагва,
• Уул уурхайн технологичдын холбооны Н.Батбаяр,
• Ашигт малтмал баяжуулагчдын холбооны Б.Чинзориг,
• Уул уурхайн мэргэжлийн холбоодын зөвлөлийн Д.Цогбаатар,
• Геологийн холбоодын нэгдсэн зөвлөлийн Т.Мөнхбат,
• Монголын үйлдвэрлэлийн геологичдын холбооны Д.Бат-Эрдэнэ,
• Монголын Геологийн Холбооны С.Лхагва-Очир,
• ГУУЭБМНХ-ны Ерөнхийлөгч Г.Батцэнгэл нар багтаж байна.

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурал Улаанбаатар хотод зохион байгуулагдаж байна. Уг хурлын гурав дахь өдөр Цэнхэр бүсэд байрлах НҮБХХ-ЮНЕСКО-гийн хамтарсан павильонд "Хариуцлагатай уул уурхай ба эмэгтэйчүүдийн манлайлал: Оролцоонд суурилсан засаглал ба газрын нөхөн сэргээлтийн сургамж, цаашдын боломжууд" сэдвээр илтгэл тавьж, хэлэлцүүлэг өрнүүллээ.

Илтгэлүүдэд уул уурхайн салбарт тулгамдаж буй асуудал, шийдэл, эмэгтэйчүүдийн манлайлал, хөдөлмөр эрхлэлт, орон нутгийн иргэдийн оролцоо, хамтын ажиллагааны талаар хөндлөө.

Арга хэмжээг нээж АҮЭБЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Дашпүрэв үг хэлсэн. Тэрбээр "Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн салбар өөрсдийгөө үнэн зөв ойлгуулах, сайн жишиг түгээхдээ учир дутагдалтай байгааг үнэлж дүгнэж байна. Тийм учраас олон улсын байгууллага, иргэний нийгмийн байгууллага, төрийн бус байгууллагуудтай хамтарч эрдэмтэн, мэргэд, судлаач, багш нартайгаа хамтран уул уурхайн салбарын ойлголтыг нэмэгдүүлж, хариуцлагатай байхыг бид бүхэн өргөн хүрээнд хэрэгжүүлэхээр зорин ажиллаж байгаа. Үүний нэг хэсэг болж өнөөдөр хариуцлагатай уул уурхай, эмэгтэйчүүдийн манлайллыг бий болгоход чиглэсэн олон ажлын нэг болон энэхүү арга хэмжээ зохион байгуулагдаж байна. Уг арга хэмжээг зохион байгуулагч талуудад дахин талархал илэрхийлье" гэв.

Мөн НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч Леонел Лорон "Үр дүнг нэмэгдүүлэх гол нөлөө нь түншлэл юм. Уул уурхайн салбарт тулгарч буй цогц асуудлыг нэг байгууллага дангаараа шийдвэрлэх боломжгүй. Засгийн газар, компани, орон нутаг, иргэний нийгмийн байгууллага, судлаач, сэтгүүлч, хөгжлийн түншүүд хамтран ажиллаж, хариуцлага хуваалцах үед бодит үр дүн гардаг.

Хариуцлагатай уул уурхайн оролцогч бүх талд үр өгөөжөө өгөх ёстой. Энэ нь компаниудын өрсөлдөх чадвар, нийгмийн зөвшөөрлийг бэхжүүлэх замаар тэдэнд ашиг өгөх, засаглал, ил тод байдлыг сайжруулах замаар төрд үр өгөөжөө өгөх, орон нутгийн иргэдийн дуу хоолойг сонсож, байгаль орчин, нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэх замаар олон нийтэд үр өгөөжөө өгөх юм. Мөн ирээдүй хойч үедээ эрүүл экосистем, байгалийн нөөцийн илүү тогтвортой менежментийг бүрдүүлэх хэрэгтэй" гэдгийг онцоллоо.

Арга хэмжээний гол илтгэлийг Тогтвортой хөгжил, нийгмийн хариуцлагын зөвлөлийн УЗ-ын дарга О.Батболд тавьсан. Тэрбээр уул уурхайн салбар дахь эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлт, ур чадвар, шийдвэр гаргах түвшний оролцоог тоон мэдээллээр харуулсан суурь судалгааг танилцуулсан.

Судалгаанд уул уурхайн салбар дахь эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлт, боловсрол, ур чадвар, цалин, шийдвэр гаргах түвшний оролцоо, жендерийн бодлого зэрэг үзүүлэлтийг авч үзжээ. Судалгааны үр дүнд боловсролын давуу тал манлайлал болж хувирдаггүй болох нь харагджээ. Мөн мэргэжлийн олон бүлэгт эмэгтэйчүүдийн цалин эрэгтэйчүүдээс 17-51 хувиар бага үнэлэгдсэн байна.

О.Батболдын хэлснээр, уул уурхайн салбарт эмэгтэйчүүд ажиллаж буй боловч удирдах түвшинд оролцоо бага байдаг. Тухайлбал, салбарын яамны газрын дарга нарын дунд одоогоор эмэгтэй хүн байхгүй бөгөөд өмнө нь дэд сайдын түвшинд эмэгтэйчүүд ажиллаж байжээ.

Уул уурхайн салбарт өндөр боловсролтой эмэгтэйчүүд хангалттай байгаа ч манлайлал, удирдлагын түвшинд оролцоо сулардаг шалтгааныг цаашид тодруулах ач холбогдолтой суурь судалгаа болсон байна.

Хариуцлагатай уул уурхайг бий болгоход эмэгтэйчүүдийн манлайлал чухал болохыг "Эрдэс Баялаг, Эмэгтэйчүүдийн Холбоо"-ны Тэргүүн О.Туяа хэлсэн. Эмэгтэйчүүдийн манлайллыг бий болгохын тулд эмэгтэйчүүд өөрсдөө идэвх санаачилгатай оролцохоос гадна бусад оролцогч талын дэмжлэг чухал гэдгийг хэлэв.

"Цэцэнс Майнинг" ХХК орон нутгийн иргэдтэй хамтран "Уул уурхайн бүс нутагт хамтын оролцоот байгаль орчны мониторинг" хэрэгжүүлсэн туршлагыг танилцууллаа. Тус компанийн Байгаль орчны мэргэжилтэн Д.Даваасүрэн судалгааны чухал үр дүн нь усны асуудлыг шийдэж, орон нутгийн иргэдтэй зөвшилцсөний үр дүнд 1,000 га газрыг тариалангийн бүс нутаг болгосон гэв.

Арга хэмжээний үеэр НҮБХХ-ийн Төслийн менежер Р.Ариунбилэг, МУУҮА-ын Дэд захирал П.Оюунбилэг, НҮБХХ-ийн Оролцоо төслийн техникийн зөвлөх Ц.Мандхайхатан нар илтгэгчээр оролцсон юм.

Литийн үнэ 2026 онд өссөнөөр Австралийн хэд хэдэн уурхай үйл ажиллагаагаа дахин эхлүүлэх боломжийг олгов.

Литийн үнэ огцом өссөн 2022 онд анхны олборлолтыг эхлүүлсэн Финнисс уурхай зах зээлийн уналтын улмаас 2024 онд зогссон. Харин Core Lithium компани 2026 оны тавдугаар сард олборлолтоо сэргээж, шинээр үйлдвэрлэсэн сподумены баяжмалын анхны экспортыг 2026 оны дөрөвдүгээр улиралд хийхээр төлөвлөж байна.

Үүнээс гадна Mineral Resources компани Баруун Австралийн Балд Хилл литийн уурхайг 18 орчим сарын завсарлагааны дараа дахин ажиллуулж эхэлжээ. Тус уурхай литийн зах зээлийн таагүй нөхцөлөөс шалтгаалан 2024 оны арваннэгдүгээр сард үйл ажиллагаагаа зогсоосон юм.

Гэвч уурхайнууд үйл ажиллагаагаа сэргээж эхэлсэн нь нийлүүлэлт дахин нэмэгдэх хүлээлтийг бий болгож байна. Өнгөрсөн долоодугаар сард Гуанжоугийн фьючерсийн биржид литийн карбонатын хамгийн идэвхтэй гэрээний үнэ тонн тутамд 136,800 юань буюу 20.2 мянган ам.доллар хүрч, таван сарын доод түвшинд очсон. 2027 онд нийлүүлэлт эрэлтээс давж болзошгүй гэсэн хүлээлт үнийн уналтад голлон нөлөөлжээ.

Нөгөө талаар АНУ литийг стратегийн нөөцөд хуримтлуулах бодлогыг хэрэгжүүлж байна. АНУ-ын Батлан хамгаалах логистикийн агентлаг нөөцөд зориулан таван жилийн хугацаанд 16 мянга гаруй тонн батарейн зориулалттай литийн карбонат худалдан авах тендер зарласан бөгөөд гэрээний дээд үнийн дүн 300 сая ам.доллар байна.